Het lichaam gaat afkoeling tegen door:

• bloedvatvernauwing in de huid, waardoor de warmteafgifte beperkt;
• opvoeren van de warmteproductie door toename van de stofwisseling en zo nodig het onwillekeurig bibberen of rillen. Dit vergt extra belasting van hart- en bloedvaten, naast de belasting door de lichamelijke activiteiten in het water.

Het bovenstaande verklaart ook dat zwemmers met een dikke onderhuidse vetlaag minder snel afkoelen dan magere zwemmers.

Meisjes kunnen over het algemeen door hun hogere vetgehalte langer in het water blijven dan jongens. Kinderen koelen sneller af dan volwassenen daar de grootte van het huidoppervlak van belang is bij alle vormen van warmteafgifte. In dit verband vergelijken wij twee kubussen, een met een ribbe van 1 centimeter en een met een ribbe van 10 centimeter.

• kinderen tot 3 jaar: verliezen elk kwartier bij water van 31 graden Celsius, al naar bewegingsactiviteit en geleverde energie tot 0,2 graad aan lichaamswarmte.
• kinderen van 3 tot 6 jaar: bedraagt het verlies per 15 minuten 0,1 graad Celsius. Dit betekent dat de lichaamstemperatuur per les van 45 minuten 0,3 daalt bij kinderen tussen 3 en 6 jaar.
• kinderen onder de 3 jaar: verliezen dus in zo'n les 0,6 graad aan lichaamstemperatuur in water van 31 graden Celsius.

Bij een watertemperatuur hoger dan 32 graden Celsius kan een zwemmer zijn overtallige warmte niet meer kwijt raken. De Lichaamstemperatuur gaat oplopen. Bij een watertemperatuur van 29 a 30 graden Celsius kunnen magere mensen zonder veel inspanning hun lichaamstemperatuur constant houden.

De ideale watertemperatuur is dus 28 a 29 graden Celsius. Het advies voor een redelijke watertemperatuur is 10 graden Celsius onder de lichaamstemperatuur, dus 27 graden Celsius.

Intensief trainen kan bij iets lagere temperatuur.

Zwemmen door baby's, peuters, kinderen, ouderen, invaliden en reumapatiënten kan beter een iets hogere dan de bovengenoemde ideale temperatuur: invaliden en ouderen, omdat ze vaak minder actief zijn en kleine kinderen omdat deze bovendien een relatief groot huidoppervlak hebben.

Bij verblijf in "koud" water ontstaat een verhoogde urineproductie omdat door de watertemperatuur een prikkeling van de blaas ontstaat. Koud water zal bovendien leiden tot bloedvatvernauwing in de huid en dit geeft een extra bloedvatverhoging. Ook om deze reden is het aan te bevelen ouderen in "warm" water te laten zwemmen.

Daarnaast is de temperatuur van zowel het water als de lucht in de zwemzaal van belang. De watertemperatuur moet altijd gekoppeld worden aan de luchttemperatuur. Pas als de omgevingstemperatuur 2 a 3 graden Celsius hoger is dan de watertemperatuur wordt een te snelle afkoeling voorkomen en de condensvorming in het zwembad tegen gegaan.

Vermeldenswaard zijn ook de reacties van de hartfrequentie (HF) op de watertemperatuur. Is de temperatuur van het zwemwater:

• onder de 32 graden Celsius  —> HF lager onder andere door haarvaten vernauwing.
  Het hart krijgt te maken met toename van het bloedaanbod (hartwet van Frank Starling). Als de hartspier wordt uitgerekt zal de hartslag langzamer worden, maar de kracht toenemen.
• onder de 20 graden Celsius  —> Verhoogde hartprikkelbaarheid.
• onder de 15 graden Celsius  —>  Kans op hartritme stoornissen.
  Warm zwemmen lukt niet in koud water, namelijk de warmteafgifte neemt toe ten gevolge van de toegenomen stroming. (Een gevolg van de zwemactiviteit. De afgifte is veel sterker dan de warmte productie, zodat de lichaamstemperatuur daalt. Vandaar dat recreatieve prestatietochten slechts gehouden mogen worden in water met een minimum temperatuur van 16 graden Celsius bij tochten van 500 meter of minder en 18 graden Celsius bij tochten die langer zijn dan 500 meter. Zwem- en springwedstrijden kunnen slechts plaats vinden bij een watertemperatuur van tenminste 15 graden Celsius. De minimum watertemperatuur bij schoonspring- en kunstzwemwedstrijden is 18 graden Celsius.
• boven de 35 graden Celsius  —> HF hoger, dat wil zeggen HF stijgt in warm water.
  Opmerking: De thermo-neutrale-watertemperatuur ligt circa 10 graden Celsius onder de lichaamstemperatuur.

• Voor de les: laten voordouchen; warm en dan steeds kouder. Snel met de les beginnen om "het oude gevoel kwijt te raken.
• Tijdens de les: actie in plaats van praten. Sterke "afkoelers" tussendoor latendouchen. Afkoelen is te zien aan blauwe lippen en het klein maken van het lichaam door in elkaar te kruipen en de armen te vouwen. Laat kinderen niet nat en wel op de kant een beurt wachten!! Eenmaal uit het water, dan ook helemaal eruit en goed afdrogen.
• Na de les: warm nadouchen.

Ouderen:

• Via een trapje in het water laten gaan om hun lichaam langzaam te laten aanpassen aan de  watertemperatuur. Eventueel geleidelijk via het ondiepe bassin te water laten gaan en bijvoorbeeld zelf water tegen armen, borstkas of gezicht laten spatten, voor men totaal onder water verdwijnt.

Baby- en peuterzwemmen:

voorbereidend op het babyzwemmen is de watertemperatuur-gewenning in bad thuis, door de temperatuur aldaar geleidelijk te verlagen van 37 graden naar circa 33 garden Celsius.

• bij baby's van 0 tot en met ongeveer 12 maanden dient de watertemperatuur in het zwembad minstens 32 graden Celsius te zijn;
• bij baby's die minimaal 1 jaar oud zijn dient het water een temperatuur te hebben van 30 à 32 graden Celsius;
• houdt een badjas of grote handdoek bij de hand om afkoeling na de les te voorkomen.

Zwemtraining:

• trainen bij een watertemperatuur boven ± 24-25 graden Celsius heeft niet zoveel zin, anders kan de zwemmer de warmte die hij / zij produceert niet meer kwijt.
• De warmteafgifte aan het water raakt gestoord. Dit is een nare toestand, er ontstaat het gevaar voor warmtestuwing.
• Opmerking: Bij verblijf in water dat kouder is dan de lichaamstemperatuur:

• wordt meer zuurstof door de hemoglobine vervoerd:
• wordt meer zuurstof door het weefsel opgenomen;
• vernauwen de bloedvaten in de huid sneller, zodat meer bloed voor de spieren ter beschikking komt;
• wordt de duikreflex versterkt.

Zwangerschapszwemmen:

• De ideale watertemperatuur bedraagt 30 à 32 graden Celsius.
• Om te sterk afkoelen te voorkomen bij het verlaten van het water dient de omgevingstemperatuur 2 à 3 graden Celsius hoger te zijn dan het zwemwater.

Mensen met Reuma:

• de watertemperatuur moet tussen de 30 en de 33 graden Celsius liggen;
• een  lagere temperatuur veroorzaakt vrijwel altijd stijfheid en pijn.

Zwem-
slogans